Solana Validatörü Nasıl Seçilir

En iyi validatörü seçmek ne kazandırır

Her validatör aynı yoldan kazanır: yeni basılan SOL'dan ve MEV bahşişlerinden. Stake edilen SOL başına bu kazanç validatörün büyüklüğüyle artmaz. Değişen, bunun ne kadarının sana ulaştığı. 1.000 SOL'luk bir stake'te medyandan en üstteki onda bire çıkmak yılda yaklaşık 3 SOL ekler. En alttaki onda bire düşmenin bedeli bunun 8 katı ve oradaki neden neredeyse her zaman %100 ya da ona yakın bir ücret. Seçim yaparken işin büyük kısmı bu alt uçtan uzak durmaktır. Her validatörün nerede durduğunu validatör sıralaması gösteriyor.

Sırayla dört kontrol

1. Oy veriyor, hem de uzun zamandır

   Enflasyon oy kredileriyle ödenir ve Alpenglow'dan beri birkaç oyu kaçırmak, bir node'un SOL başına ödediğini gözle görülür biçimde düşürmüyor: kredilerin validatörler arasında nasıl dağıldığı çoğunlukla şansa bağlı ve zamanla dengeleniyor. Yani bu kontrol, o epoch'un getirisini değil, node'un düzgün işletilip işletilmediğini soruyor. Paneller, son oyu zincirin 128 slottan fazla gerisinde kalan bir node'u delinquent olarak işaretler; bu bir dakikadan kısa sürede olur. Aylar süren bir geçmişte tek bir delinquent dönem bir arızadır. Bunun tekrar tekrar yaşanması ise başka bir validatöre geçmek için bir nedendir. Ağın büyük kısmı bu kontrolü geçiyor, bu yüzden elenen validatör çok az. Skip oranı da buraya girer: kendi bloklarını kaçıran bir operatör ücretleri ve biraz MEV'i kaybeder, ama bunun getirine etkisi sıralama yapmaya yetmeyecek kadar küçüktür.

2. Enflasyon ödüllerinden aldığı komisyon

   Komisyon, operatörün enflasyon ödüllerinden kendine ayırdığı paydır ve %0 ile %100 arasında herhangi bir değer olabilir. Bu epoch medyan validatör %5 alıyor; validatörlerin %34 kadarı ise hiçbir şey almıyor. Beş puanlık komisyon, stake edilen 1.000 SOL üzerinde yılda yaklaşık 2 SOL'a mal olur. Yalnızca bugünkü orana değil, birçok epoch boyunca izlediği seyre de bak. Stake toplamak için %0 ile başlayıp oranı sonradan yükselten bir operatör, ne yapacağını sana zaten göstermiştir.

3. MEV bahşişlerinden aldığı pay

   Jito'nun blok açık artırmasından gelen bahşişler ikinci bir ödül akışıdır ve onun da ikinci bir ücreti vardır; bu ücret birincisinden bağımsız belirlenir. Vitrindeki %0 yalnızca enflasyonu anlatır: Jito çalıştıran ve komisyonu sıfır olan 210 validatörden 27 tanesi bahşişlerden yine de pay alıyor. Bahşişler iki akıştan küçük olanı, bu yüzden bu ücretin ağırlığı birincisinden az; sıralama onu ayrı bir sütunda gösteriyor.

4. Büyüklüğü

   Büyük bir operatör, ücretleri aynı olan küçük bir operatörle SOL başına aynı miktarı öder. Büyüklük ise ağ için önemlidir. Bugün Solana'yı durdurmak için 17 validatörün birlikte hareket etmesi gerekiyor ve bu sayıyı düşük tutan şey, stake'in en büyüklerin üzerine yığılması. İlk üç kontrolü geçenler arasından en büyüklerin dışında kalan birini seç. İki aday hâlâ birbirine benziyorsa, operatörünü tanıyabildiğin ve ona ulaşabildiğin olanı al.

Phantom ya da Solflare'de validatör seçmek

Native staking'i destekleyen her cüzdan, ağdaki herhangi bir validatöre delege etmene izin verir. Cüzdandaki listeyi yalnızca bir dizin olarak kullan. Kararını önce yukarıdaki kontrollerle ver, sonra validatörü adıyla ara ya da oy hesabının (vote account) adresini yapıştır; paneller ve sıralama validatörü bu adresle tanımlar. Sonraki adımları Solana stake etme rehberi anlatıyor. Stake'ini birkaç validatöre bölmek istiyorsan her biri için ayrı bir stake hesabı oluştur, çünkü bir hesap yalnızca tek bir oy hesabına delege edilebilir.

Bir validatör stake'ine ne yapabilir

SOL'una dokunamaz. Delege edilen stake, yetkisi senin cüzdanında olan bir stake hesabında kalır; onu devre dışı bırakabilecek ya da ondan çekim yapabilecek tek kişi sensin. Operatörün elinde olan, sana ne kadar ödediği: her an ve sana sormadan çevrimdışı kalabilir ya da komisyonunu %100'e kadar yükseltebilir. İkisi de olduğu anda zincirde görünür. %0 komisyonlu bir validatörün diğerleri kadar güvenli olmasının nedeni de, geçmişinin bugünkü oranından daha çok şey söylemesinin nedeni de bu.

Sonradan validatör değiştirmek

Stake bir operatörden diğerine doğrudan geçemez. Onu devre dışı bırakır, epoch'un bitmesini bekler ve aynı hesabı yeniden delege edersin; yeni delegasyon bir epoch sonra ödemeye başlar. 1.000 SOL üzerinde boşta geçen bu epoch yaklaşık 0,1 SOL'a mal olur. En alttaki onda birlik dilimden bir validatörden ayrıldığında bunu yaklaşık 2 gün içinde geri kazanırsın; komisyonunu az önce beş puan yükseltmiş bir validatörden ayrıldığında ise bu yaklaşık 3 hafta sürer. Zamanlamanın ayrıntıları unstake rehberinde: bir epoch en fazla 26 saat sürüyor.

Seçmekle uğraşmak istemiyorsan

Bir liquid staking havuzu SOL'unu kendi seçip izlediği validatörlere dağıtır ve karşılığında sana bir token verir. Bunun için validatörlerin kendi ücretlerinin üstüne havuzun ücretini ödersin; token ise bir epoch beklemeden hemen satılabilir. İkisini native ve liquid staking karşılaştırması ele alıyor; her havuzun stake'ini ne kadar geniş dağıttığını da büyüklüğe göre stake havuzları (İngilizce) gösteriyor.

Validatörleri nerede karşılaştırmalı

Stake.Cake sıralaması bu epoch oy veren herkesi kapsar, her epoch yeniden oluşturulur ve iki komisyonu yan yana gösterir. Stakewiz ve validators.app gibi bağımsız paneller, komisyon geçmişi dahil aynı alanları gösterir; bir kısa listeyi bunlardan biriyle karşılaştırmak bir dakikanı alır. Bu rehberi yayımlayan Stake.Cake de bir validatör ve o sıralamada yer alıyor. Onu da aynı dört kontrolden geçir.